يکشنبه ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ ساعت ۰۷:۵۹

بازگشت به لوزان

حسن مرادخانی
رزمایش نظامی مشترک ترکیه با اسپانیا در دریای اژه، معاهده لوزان را نبش قبر کرد و خبرهای مذاکره یونان با ترکیه درباره معاهده لوزان، ساختارهای موازنه قوا در دریای اژه و به تبع آن در دریای مدیترانه و اروپای شرقی را به لرزه انداخته است.
۰
بازگشت به لوزان
مردم‌نيوز: رسانه‌ها و روزنامه‌های ترکیه نیز‌ به بازتاب این رزمایش پرداخته و بازگشت به لوزان را خبر دادند. به عنوان مثال، روزنامه سوزجو ترکیه با تیتر لوزان پشت میز مذاکره می‌رود، به بحث درباره رزمایش نظامی مشترک ترکیه و اسپانیا در اژه پرداخت و اشاره کرد که با ورود ۱۸ کشتی جنگی ترکیه به اژه، یونان به لرزه افتاد.

پس از شکست امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول، «معاهده سور» در تاریخ ۱۹۲۰ بین کشورهای متفقین برای تقسیم سرزمین‌های امپراتوری عثمانی به امضا رسید که براساس آن بسیاری از سرزمین‌های امپراتوری جدا شده و به کشورهای متفقین تعلق گرفت. معاهده سور موجب شد تا تراس شرقی امپراتوری به یونان واگذار شود و همچنین قسمت عمده‌ای از دریای اژه و جزایر آن به یونان تعلق بگیرد. براساس همین معاهده، به کردها و ارمنی‌های ترکیه خودمختاری اعطا شد. همچنین تسلط نیروهای نظامی بریتانیا و فرانسه بر بغازهای داردانل و بسفر تثبیت شد و قسمت‌هایی از جنوب امپراتوری از جمله بندر اسکندرون نیز به ایتالیا واگذار گردید و عملاً از امپراتوری چیزی باقی نماند.

ترکان جوان به رهبری آتاتورک، نیروهای مقاومت ترکیه را تشکیل دادند تا از فروپاشی کامل امپراتوری جلوگیری کنند و حیثیت از دست رفته در معاهده سور را بازگردانند. شکست‌هایی که ترکان جوان به یونان در تراس شرقی و گروه‌های خودمختار در قسمت شرقی آناتولی وارد ساختند، متفقین را وادار به امضای معاهده جدیدی به نام «معاهده لوزان» در سال ۱۹۲۳ ساخت. معاهده لوزان هرچند تراس شرقی را به ترکیه بازگرداند اما قسمت عمده‌ای از دریای اژه و جزایر آن در تسلط یونان باقی ماند و سهم ترکیه از جزایز و حق کشتیرانی دریای اژه بسیار ناچیز در معاهده لوزان ثبت شد. همچنین براساس این معاهده ترکیه امروزی شکل گرفت و در جریان تبادل جمعیتی که بین ترکیه و یونان انجام گرفت و مسلمانان و مسیحیان دو کشور به صورت اجباری کوچانده شدند؛ زخم تاریخی بین این دو کشور در اعماق ارتباطات سیاسی به وجود آمد که با درگیری نیروهای نظامی ترکیه و یونان در دهه ۱۹۵۰ برای تصاحب قبرس به اوج خود رسید و قبرس بین دو کشور تقسیم شد.

همچنین با وجود اینکه دو کشور ترکیه و یونان به صورت هم‌زمان به عضویت ناتو درآمدند اما عضویت یونان در اتحادیه اروپا و بازماندن ترکیه از این مسئله برای تاریخ ترکیه بسیار تلخ بود. از این‌رو، ترکیه که با نظرات احمد داوود اوغلو به تحولی در سیاست خارجی خود رسید و اردوغان با استفاده‌ از زمینه‌ای که نظرات داووداوغلو مهیا ساخته بود، به نقش فعال ترکیه در تحولات منطقه‌ای و حتی بین‌المللی جامه عمل پوشانید. اردوغان با ناامیدی از اتحادیه اروپا، موقعیت ژئوپلیتیکی و استراتژیکی سرزمینش را بهترین میدان وضعیتی برای تبدیل شدن به قدرت منطقه‌ای می‌داند.

اردوغان با ورود به معاهدات تاریخی چون لوزان با رزمایش نظامی مشترک با اسپانیا در دریای اژه، در مسیر اعاده حیثیت امپراتوری عثمانی و رهبری جهان اسلام گام برمی‌دارد. اگر این رخداد در غرب ترکیه را با رزمایش نظامی مشترک ترکیه با آذربایجان در شرق و شرکت نیروهای نظامی ترکیه در مانورهای نظامی-دریایی “سی بریز-۲۰۲۰ ” (Sea Breeze–۲۰۲۰) در آب‌های دریای سیاه به مدت ۷ روز که در این رزمایش نظامی علاوه بر ترکیه از کشورهای آمریکا، فرانسه، نروژ، رومانی، بلغارستان، گرجستان، اسپانیا و اوکراین نزدیک به ۲ هزار سرباز حضور داشتند، در یک قالب تحلیل کنیم؛ متوجه خواهیم شد که نشستن اردوغان در صف اول نماز جمعه مسجد ایاصوفیه پس از حدود یک قرن از فروپاشی امپراتوری عثمانی بی‌دلیل نیست.
کد مطلب: 152204
مرجع : طنین
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما *

چند رسانه ای